«Ἐπεί δέ κεφάλαιον ἑορτῆς μνήμη Θεοῦ», κατά τόν ἐργάτην τοῦ θείου κάλλους Γρηγόριον τόν Θεολόγον, «Θεοῦ μνημονεύσωμεν». Ἡ μεγάλη, λαμπρά καί παμφαής ἑορτή τῶν γενεθλίων τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀνακαλεῖ εἰς τήν μνήμην μας τήν ὑπερφυῆ εὐεργεσία τοῦ Θεοῦ Πατρός πρός τό γένος τῶν ἀνθρώπων. Τό δέ περιεχόμενον αὐτῆς τῆς θείας εὐεργεσίας εἶναι αὐτό κατά τόν ρητορικώτατον πατέρα μας Ἰωάννην τόν Χρυσόστομον: «Ἀντί δούλων ἐλευθέρους, ἀντί νηπίων τελείους, ἀντί ἀλλοτρίων κληρονόμους ἐποίησε καί υἱούς ἡ χάρις». Ἐπειδή δέ κατά τόν αὐτόν οἰκουμενικόν διδάσκαλον «ἑορτή ἐστι ὑπόμνησις τῆς σωτηρίας διηνεκής», ἵνα δέ «συνῃσθῶμεν καί κοινωνήσωμεν αὐτῇ [τῇ Ἐκκλησίᾳ] τῆς εὐφροσύνης», θά διεξέλθωμεν τό κατά δύναμιν ὅσα ὁ Μεγαλόδωρος καί πλούσιος ἐν ἐλέει Φιλάνθρωπος Θεός καί Δεσπότης ἐχαρίσατο ἡμῖν τοῖς δούλοις Αὐτοῦ.

1. Πνευματικήν ἑλευθερίαν

Ὁ θεῖος Ἀπόστολος τοῦ Χριστοῦ Παῦλος θεολογεῖ καί διδάσκει, ὅτι πρίν τήν σάρκωσιν τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ εἴμεθα δοῦλοι κατά τό πνεῦμα ὅλοι οἱ ἄνθρωποι. Καί οἱ μέν εἰδωλολάτρες «ὑπό τά στοιχεῖα τοῦ κόσμου ᾖμεν δεδουλωμένοι», οἱ δέ Ἰουδαῖοι» «ὑπό τόν παιδαγωγόν Νόμον» καί τίς συνέπειές του. Ἐκ ταύτης τῆς πνευματικῆς δουλείας τῆς ἀλόγου καί παραλόγου εἰδωλολατρείας καί τῆς κατάρας τοῦ Νόμου μᾶς ἠλευθέρωσε ὁ Κύριος ἡμῶν Ἱησοῦς Χριστός. Ἤγαγεν ἡμᾶς εἰς τό φῶς τῆς θεογνωσίας ἀποκαλύψας τόν ἀληθινόν Θεόν, τήν Παναγίαν Τριάδα, διδάξας σέβειν τόν Ἕναν Θεόν καί τηρεῖν πάντα τά ἐντάλματα Αὑτοῦ. Ἐφ᾽ ἑτέρου δέ «ἐξηγόρασεν ἡμᾶς ἐκ τῆς κατάρας τοῦ Νόμου τῷ τιμίῳ Αὑτοῦ αἵματι» «γενόμενος ὑπό Νόμον» καί «πληρώσας πᾶσαν δικαιοσύνην». Αὐτῆς τῆς πνευματικῆς ἐλευθερίας κῆρυξ καί διάκονος ἐγένετο ὁ Ἀπόστολος Παῦλος. Τήν δέ διδασκαλίαν αὐτήν ἐκθέτει διαπραγματευόμενος ταύτην τήν ὑπόθεσιν ἐκτενῶς εἰς τίς μεγάλες ἐπιστολές του πρός Ρωμαίους καί Ἐφεσίους. Ὁλόκληρη δέ ἡ πρός Γαλάτας ἐπιστολή του εἶναι πραγματεία περί τῆς πνευματικῆς ἐλευθερίας τῶν ἀνθρώπων. Διό καί ἐναγωνίως κηρύσσει πρός πάντας: «Τῇ ἐλευθερίᾳ οὖν, ᾗ Χριστός ἡμᾶς ἐλευθέρωσεν, στήκετε, καί μή πάλιν ζυγῷ δουλείας ἐνέχεσθε».

2. Τήν τελειότητα

Μέ τήν ἔνσαρκον οἰκονομία τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀνυψώθημεν ἐκ τῆς νηπιώδους πνευματικῆς καταστάσεως εἰς αὐτήν τῆς τελειότητος. Ὁ Θεός μᾶς κατέστησεν ἱκανούς νά ἀκούσωμεν τά ἀνήκουστα καί νά δεχθῶμεν «οὐρανίων μυστηρίων ἀποκαλύψεις». Αὐτά τά ὁποῖα ὁ Θεός δέν ἐχάρισεν εἰς τόν ἀόρατον πνευματικόν κόσμον τῶν ἀγαθῶν νοερῶν πνευμάτων «ἡμῖν ἐγκεχείρισται». Ὁμιλῶν ὁ Κύριος πρός τούς δώδεκα Μαθητές Του εἶπεν, καί δι᾽ αὐτῶν πρός ὅλους: «Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τά μυστήρια τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν……Ὑμῶν δέ μακάριοι οἱ ὀφθαλμοί, ὅτι βλέπουσι καί τά ὦτα ὑμῶν, ὅτι ἀκούουσιν. Ἀμήν γάρ λέγω ὑμῖν ὅτι πολλοί προφῆται καί δίκαιοι ἐπεθύμησαν ἰδεῖν ἅ βλέπετε, καί οὐκ εἶδον, καί ἀκοῦσαι ἅ ἀκούετε, καί οὐκ ἤκουσαν». Διά τοῦτο καί οἱ μαθητές Του κατανοοῦντες τήν θείαν διδασκαλίαν Του καί τά σωτηριώδη διδάγματά Του εἶπον πρός Αὐτόν τόν Σωτῆρα: «Ἴδε νῦν παρρησίᾳ λαλεῖς, καί παροιμίαν οὐδεμίαν λέγεις. Νῦν οἴδαμεν, ὅτι οἶδας πάντα καί οὐ χρείαν ἔχεις ἵνα τις σέ ἐρωτᾶ, ἐν τούτῳ πιστεύομεν ὅτι ἀπό Θεοῦ ἐξῆλθες». Τελεία ἐπικοινωνία Θεοῦ καί ἀνθρώπων. Ὁ Θεός ὁμιλεῖ καί οἱ ἄνθρωποι ἀκούουν καί ἀντιλαμβάνονται. Ἐκεῖνος ἐνεργεῖ καί οἱ ἄνθρωποι κατανοοῦν πλήρως. Ὁ Θεός ἐξηγεῖται, ἀποκαλύπτεται καί οἱ ἄνθρωποι δέν παρεξηγοῦν. Θαυμάζουν τήν σοφίαν, τήν δύναμιν, τήν ἀγαθότητα, τήν δικαιοσύνην τοῦ παραγενομένου εἰς τά καθ᾽ ἡμᾶς Θεοῦ. Ἀποκορύφωμα δέ καί ἐπιστέγασμα τῆς θείας αὐτῆς κοινωνίας Θεοῦ καί ἀνθρώπων εἶναι ἡ ἕνωσις τοῦ ἀνθρώπου μετά τοῦ Θεοῦ. Κατά δέ τό πετεινόν τοῦ νοητοῦ οὐρανοῦ τόν Ἅγιον Νικόλαον τόν Καβάσιλα, τόν θεσσαλονικέα, ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἀνάκρασις, συνουσία [ἕνωσις] κτιστοῦ καί ἀκτίστου. Προϋπόθεσις δέ αὐτῆς τῆς ἀνακράσεως καί ἑνώσεως εἶναι ἡ πνευματική ἐνηλικίωσις τοῦ ἀνθρώπου, ἡ τελειότης του διά νά μή τυφλωθῇ ἀπό τήν ἀπαστράπτουσαν θείαν λαμπρότητα καί ἐκπέσῃ τοῦ φωτός ὁ ἐσκοτισμένος.

3. Τήν θείαν υἱοθεσίαν

Ὁ ἄνθρωπος πρίν τήν σάρκωσι τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ συμπεριεφέρετο μέ ἐχθρότητα πρός τόν Θεόν.Ἦτο ἐχθρός τοῦ Θεοῦ πράττων τήν ἁμαρτίαν καί μή τηρῶν τά ἐντάλματα τοῦ Θεοῦ. Ἦτο δέ τελείως ἀποξενωμένος ἀπό τά τοῦ Θεοῦ. Ἐχθρός καί ξένος διά τόν Θεόν. Αὐτή τήν ἀπελπιστική δι᾽ ἡμᾶς κατάστασι ἀνέτρεψε ὁ σαρκωθείς Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Μᾶς ἐχάρισε τήν υἱοθεσίαν. Αὐτό δέ ὁ Θεός ἔπραξε ἀχρεωστήτως, οὐδέ ἐξ ἀνάγκης ἤ βίας, χωρίς νά τό ἀξίζωμεν καί νά τό δικαιούμεθα. «Θεοῦ τό δῶρον». Θεολογεῖ ὁ ὑψινούστατος καί θεατής τῶν ἀρρήτων θεῖος Ἀπόστολος Παῦλος: «Ὅτε δέ ἦλθεν τό πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεός τόν Υἱόν Αὑτοῦ……ἵνα τήν υἱοθεσίαν ἀπολάβωμεν». Διευκρινίζει δέ ὁ ἅγιος Ἱωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὅτι ὁ Παῦλος καλῶς εἶπεν «ἀπολάβωμεν δεικνύς ὀφειλομένην» τήν υἱοθεσίαν μας ὑπό τοῦ Θεοῦ, ἐφ᾽ ὅσον ταύτην πολλάκις εἶχεν ὑποσχεθεῖ εἰς τούς Πατριάρχες καί Προφῆτες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Καί συνεχίζει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, ὅτι διά τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ μετετράπημεν ἀπό ἐχθροί καί ξένοι τοῦ Θεοῦ εἰς υἱούς «εἰ δέ τέκνα, καί κληρονόμοι, κληρονόμοι μέν Θεοῦ, συγκληρονόμοι δέ Χριστοῦ».

Τήν θείαν υἱοθεσίαν πραγματοποιεῖ καί ἀπεργάζεται τό Ἅγιον Πνεῦμα. «Ἐλάβετε πνεῦμα υἱοθεσίας, ἐν ᾧ κράζομεν· ἀββᾶ ὁ πατήρ» ὑψηγορεῖ καί ἐξηγεῖ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος. Καί πάλιν λέγει διά τό πῶς ἔχομεν αὐτήν τήν βεβαιότητα τῆς θείας υἱοθεσίας: «Ὅτι δέ ἐστε υἱοί, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεός τό Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ Αὐτοῦ εἰς τάς καρδίας ὑμῶν, κρᾶζον· ἀββᾶ ὁ πατήρ».

Εἶναι τῷ ὄντι ἀσύλληπτο τό μέγεθος αὐτῆς τῆς εὐεργεσίας τοῦ Θεοῦ πρός ἐμᾶς. Στοχάζεται ὁ ὑψιπέτης ἀετός τῆς Ἐκκλησίας καί πρῶτος θεολόγος, ὁ Ἀπόστολος καί Εὐαγγελιστής Ἰωάννης: «Ἴδετε ποταπήν ἀγάπην δέδωκεν ἡμῖν ὁ Πατήρ, ἵνα τέκνα Θεοῦ κληθῶμεν…… Ἀγαπητοί νῦν τέκνα Θεοῦ ἐσμεν, καί οὕπω ἐφανερώθη τί ἐσόμεθα· οἴδαμεν δέ ὅτι ἐάν φανερωθῇ, ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα, ὅτι ὀψόμεθα αὐτόν καθώς ἐστιν».

Μέ τήν σάρκωσι τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεός εὐδόκησε νά ὑπάρξῃ καί νά ζήσῃ μέ τόν τρόπο τοῦ ἀνθρώπου, διά νά δυνηθῇ ὁ ἄνθρωπος νά ὑπάρξῃ καί νά ζήσῃ μέ τόν τρόπο τοῦ Θεοῦ.

«Ἄσαρκος γάρ ὤν, ἐσαρκώθη ἐκών.
Καί γέγονεν ὁ ὤν, ὅ οὐκ ἦν δι᾽ ἡμᾶς.
Καί μή ἐκστάς τῆς φύσεως
μετέσχεν τοῦ ἡμετέρου φυράματος…»
Τῷ δέ Θεῷ ἡμῶν δόξα πρέπει εἰς τούς αἰῶνας.